Trung học nghề phải tạo khác biệt bằng chất lượng

Sáng 15/7, Bộ GD&ĐT tổ chức hội thảo Định hướng triển khai thực hiện Chương trình giáo dục trung học nghề.

Thứ trưởng Lê Quân chủ trì hội thảo. Ảnh: Nguyễn Mạnh.

Dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Lê Quân, tham dự hội thảo có đại diện lãnh đạo một số đơn vị thuộc Bộ; Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục; đại diện 6 Sở GD&ĐT và lãnh đạo 18 cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Gắn kết chặt chẽ kiến thức văn hóa và kiến thức chuyên môn nghề

Ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên cho biết: Để mô hình trung học nghề đi vào thực tiễn, nhiệm vụ cấp thiết đặt ra là xây dựng chuẩn chương trình giáo dục trung học nghề để các cơ sở GDNN căn cứ xây dựng chương trình đào tạo cho phù hợp.

Về mục tiêu, chương trình giáo dục trung học nghề hướng tới đào tạo người học phát triển toàn diện: vừa được trang bị kiến thức văn hóa cốt lõi của giáo dục phổ thông, vừa hình thành năng lực nghề nghiệp ở trình độ tương ứng; bảo đảm sau khi tốt nghiệp người học có đủ năng lực hành nghề, đồng thời có khả năng học liên thông và học tập suốt đời.

Về quan điểm, chương trình được xây dựng theo định hướng nghề nghiệp, gắn kết chặt chẽ giữa kiến thức văn hóa và kiến thức chuyên môn nghề. Phần kiến thức văn hóa kế thừa Chương trình giáo dục phổ thông 2018, lựa chọn nội dung cốt lõi, tinh gọn, thiết thực; phần kiến thức chuyên môn nghề bám sát chuẩn đầu ra, tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia, chú trọng thực hành và gắn kết với doanh nghiệp.

Dự kiến, Chương trình giáo dục trung học nghề gồm hai phần: kiến thức văn hóa (theo Chương trình giáo dục phổ thông) và các môn học/mô-đun nghề.

Phần kiến thức văn hóa được tổ chức thành ba khối: các môn chung, các môn văn hóa bắt buộc và các môn văn hóa theo định hướng nghề nghiệp.

Cụ thể, các môn chung gồm: Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc phòng và an ninh, Giáo dục kinh tế và pháp luật; áp dụng thống nhất cho tất cả các nhóm ngành, nghề nhằm phát triển thể chất, ý thức công dân, hiểu biết về kinh tế và pháp luật cho người học.

Các môn văn hóa bắt buộc gồm: Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ, Lịch sử; là nền tảng văn hóa cốt lõi, công cụ để người học tiếp tục học tập và làm việc, áp dụng chung cho mọi nhóm ngành, nghề. Các môn này cũng sẽ được thiết kế lại theo hướng ứng dụng, theo từng lĩnh vực/nhóm ngành, nghề đặc thù, lấy kiến thức cốt lõi của một số môn học trong Chương trình giáo dục trung học phổ thông 2018 và kiến thức khoa học phù hợp với lĩnh vực hoặc nhóm ngành, nhóm nghề hoặc ngành, nghề đặc thù.

Các môn văn hóa theo định hướng nghề nghiệp: người học sẽ học 2 môn trong số các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học, Công nghệ, Tin học, Địa lí, Âm nhạc, Mỹ thuật; được định hướng gắn với đặc thù của từng nhóm ngành, nghề nhằm hỗ trợ trực tiếp cho việc học nghề.

Về phương án phân nhóm ngành, nghề, theo ông Trần Thanh Đạm, được xây dựng trên cơ sở tổng hợp đề xuất của 16 cơ sở giáo dục nghề nghiệp với 78 ngành, nghề dự kiến tổ chức đào tạo theo chương trình trung học nghề.

Căn cứ các văn bản quy phạm pháp luật, yêu cầu thực tiễn, Cục Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên dự kiến ưu tiên lựa chọn 4 nhóm ngành, nghề thuộc lĩnh vực kỹ thuật – công nghệ (theo định hướng phát triển chương trình trung học nghề STEM), gồm 30 ngành, nghề, để tập trung xây dựng chuẩn chương trình trong giai đoạn đầu.

Nhóm 1 – Máy tính và công nghệ thông tin (8 ngành, nghề), gồm: Công nghệ thông tin, Tin học ứng dụng, Quản trị mạng máy tính, An ninh mạng, Thiết kế trang web… Đây là nhóm phục vụ chuyển đổi số; định hướng dự kiến ưu tiên các môn Tin học, Công nghệ.

Nhóm 2 – Công nghệ kỹ thuật (5 ngành, nghề), gồm: Công nghệ ô tô, Công nghệ hàn, Công nghệ kỹ thuật cơ khí, ô tô, nhiệt. Đây là nhóm được các trường quan tâm cao; định hướng dự kiến ưu tiên các môn Vật lí, Công nghệ.

Nhóm 3 – Kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật (7 ngành, nghề), gồm: Cắt gọt kim loại, Chế tạo thiết bị cơ khí, Chế tạo khuôn mẫu, Hàn, Bảo dưỡng công nghiệp… phục vụ công nghiệp chế tạo; định hướng dự kiến ưu tiên các môn Vật lí, Công nghệ.

Nhóm 4 – Kỹ thuật điện, điện tử và tự động hóa (10 ngành, nghề), gồm: Điện công nghiệp, Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, Cơ điện tử, Tự động hóa công nghiệp, Điện tử công nghiệp… phục vụ sản xuất thông minh; định hướng dự kiến ưu tiên các môn Vật lí, Công nghệ.

Cả 4 nhóm đều thuộc lĩnh vực kỹ thuật – công nghệ, có nền tảng chung nên cùng định hướng dự kiến lựa chọn các môn Vật lí, Công nghệ, Tin học. Điểm khác biệt là thứ tự ưu tiên và trọng tâm nội dung được thiết kế bám sát chuẩn đầu ra của từng nhóm theo định hướng nghề nghiệp.

Dự kiến hoàn thành việc xây dựng chuẩn chương trình cho 4 nhóm ngành, nghề trong tháng 9/2026.

Đối với các nhóm ngành, nghề còn lại, Cục sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện phương án phân nhóm và tổ chức xây dựng chuẩn chương trình theo lộ trình phù hợp, bảo đảm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và khả năng triển khai.

Yêu cầu cao nhất là bảo đảm uy tín, chất lượng

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tập trung cho ý kiến về nhiều nội dung quan trọng trong quá trình xây dựng chuẩn chương trình trung học nghề. Trọng tâm nhằm xác định mục tiêu, cấu trúc, nội dung kiến thức văn hóa theo định hướng nghề nghiệp, nội dung kiến thức chuyên môn nghề, định hướng phân nhóm các ngành nghề và lộ trình xây dựng chương trình, làm cơ sở để hoàn thiện các quy định và tổ chức triển khai hệ trung học nghề một cách sớm nhất.

Cụ thể, các ý kiến trao đổi liên quan đến danh mục các môn chung, môn văn hóa bắt buộc, môn văn hóa theo định hướng nghề nghiệp và nguyên tắc, số lượng môn học lựa chọn trong chuẩn chương trình; phương án xây dựng định hướng nghề nghiệp trong các môn văn hóa; phương án công nhận tốt nghiệp trung học nghề đối với phần kiến thức văn hóa và phần kiến thức chuyên môn nghề…

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng trao đổi về đề xuất phân thành 4 nhóm ngành, nghề theo hướng trung học nghề STEM và chủ trương xây dựng chuẩn chương trình đối với ngành, nghề đại diện của từng nhóm để triển khai trước.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Lê Quân cho biết, việc triển khai mô hình trung học nghề là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước; và Thủ tướng Chính phủ về đổi mới giáo dục, đào tạo, chuẩn bị cho năm học mới. Bộ GD&ĐT sẽ đồng thời hoàn thiện thể chế, xây dựng cơ chế, chính sách và tổ chức thí điểm tại một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp có đủ điều kiện, hướng tới mục tiêu triển khai tuyển sinh hệ trung học nghề ngay từ năm học 2026-2027.

Theo Thứ trưởng, mục tiêu của mô hình không chỉ là mở thêm một loại hình đào tạo mà phải tạo được sự khác biệt về chất lượng, trở thành động lực thúc đẩy phân luồng hiệu quả và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Việc triển khai chỉ thực hiện tại những cơ sở đáp ứng yêu cầu về chất lượng; đồng thời cần hoàn thiện hệ thống chính sách, thể chế, cơ chế hỗ trợ và cơ chế tổ chức thực hiện để bảo đảm hiệu quả.

Thứ trưởng nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng của ngành Giáo dục, có ý nghĩa đối với cả hệ thống giáo dục quốc dân, không đơn thuần là nhiệm vụ tuyển sinh hay đào tạo. Bộ GD&ĐT sẽ giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ sở được lựa chọn tham gia thí điểm, đồng thời kỳ vọng các trường phát huy tinh thần chủ động, trách nhiệm trong quá trình xây dựng và triển khai mô hình.

Theo Thứ trưởng, trong giai đoạn đầu, mô hình trung học nghề sẽ ưu tiên triển khai đối với các lĩnh vực STEM và kỹ thuật – công nghệ. Đây là những lĩnh vực vừa đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước, vừa góp phần khắc phục hạn chế của công tác hướng nghiệp trong giáo dục phổ thông.

Thứ trưởng cũng cho biết, kết quả tuyển sinh năm 2026 cho thấy số lượng thí sinh đăng ký vào các ngành STEM, khoa học sức khỏe và các lĩnh vực sáng tạo tăng mạnh. Đây là tín hiệu tích cực, tạo điều kiện để giáo dục nghề nghiệp thu hút người học theo các ngành kỹ thuật, công nghệ mà thị trường lao động đang có nhu cầu lớn.

Để bảo đảm chất lượng đào tạo, Thứ trưởng nhấn mạnh mô hình trung học nghề phải chú trọng giáo dục đạo đức, tác phong, kỷ luật, ý thức nghề nghiệp và hình thành tác phong công nghiệp cho học sinh ngay từ đầu. Đây là nền tảng quan trọng để người học thích ứng với môi trường làm việc hiện đại và đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp.

Cùng với đó, chương trình văn hóa cần được thiết kế theo hướng tích hợp với đào tạo nghề, gắn kiến thức phổ thông với thực tiễn nghề nghiệp. Quá trình dạy học cần tăng cường học theo dự án, thực hành tại các phòng thí nghiệm, không gian sáng tạo và môi trường công nghệ để hình thành năng lực nghề nghiệp ngay trong quá trình học.

Đối với chương trình đào tạo nghề, Thứ trưởng yêu cầu phải được thiết kế theo lộ trình rõ ràng, xác định cụ thể năng lực người học đạt được sau từng năm học và bảo đảm sau khi tốt nghiệp có thể đạt chứng chỉ kỹ năng nghề theo quy định. Đồng thời, cần tăng cường thời gian thực hành tại doanh nghiệp, nhất là trong năm cuối khóa, để người học tích lũy kinh nghiệm thực tiễn và sẵn sàng tham gia thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp.

Theo Thứ trưởng, mục tiêu cuối cùng của mô hình trung học nghề là người học sau khi tốt nghiệp có việc làm, đồng thời có cơ hội tiếp tục học tập ở trình độ cao hơn. Với các quy định mới về liên thông, người học có thể tiếp tục học lên cao đẳng, đại học trên cơ sở năng lực và kết quả học tập đã tích lũy, qua đó hình thành lộ trình học tập linh hoạt, học tập suốt đời.

Thứ trưởng lưu ý các đơn vị khẩn trương hoàn thiện khung chương trình và các văn bản hướng dẫn để kịp triển khai trong năm học 2026-2027. Trên cơ sở khung chuẩn của Bộ GD&ĐT, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chủ động xây dựng chương trình phù hợp với đặc thù ngành, nghề, điều kiện thực tế và nhu cầu của doanh nghiệp, đồng thời chịu trách nhiệm về chất lượng đào tạo.

Nguồn GDTĐ

Link gốc bài báo : https://giaoducthoidai.vn/trung-hoc-nghe-phai-tao-khac-biet-bang-chat-luong-post785077.html